Inicjatywa Doskonałości - Uczelnia Badawcza IDUB
Wnioskując o realizację programu IDUB postawiliśmy sobie bardzo ambitne cele. Wskaźniki bibliometryczne podawane za lata 2014-2018 plasowały Politechnikę Śląską na odległych miejscach w gronie uczelni biorących udział w konkursie. Przedstawiliśmy jednak plan rozwoju, który zyskał zaufanie Międzynarodowego Zespołu Ekspertów. Plan ten zakładał przemyślany systemowy pakiet tworzących jednolitą całość 27 zadań i szereg działań organizacyjnych. Zawierał elementy znacznie wyróżniające go na tle innych wniosków, dzięki którym nasza Uczelnia przesunęła się w rankingu o wiele miejsc i znalazła w gronie laureatów. Po czterech już latach wdrażania IDUB nie traktujemy żadnego z nich jako zbędnego, lub którego wymiar należałoby osłabić, mimo iż osiągnięcie niektórych postawionych celów wymaga jeszcze konsekwentnego wysiłku, ale jest jak najbardziej realne do 2026 roku. Myślę, że dotychczasowy okres i sposób realizacji programu IDUB, którym mam zaszczyt kierować, udowodniły, że jest on dostępny dla każdego – dla naszych Pracowników, Doktorantów i Studentów - i nikogo nie wyklucza. Jest to jednak bardzo ambitny program, i aby z niego skorzystać, należy zaangażować się i niejednokrotnie zmienić swoje dotychczasowe praktyki. Perspektywa wieloletniego finansowania w oparciu o pakiet ponad 30 przejrzystych programów projakościowych opartych o precyzyjnie zdefiniowane kryteria i zainwestowanie około 90% budżetu w kapitał ludzki, daje na to szansę i co najważniejsze – gwarancję. Znakomicie pokazuje to rosnąca z każdym rokiem liczba osób korzystających z IDUB – w 2022 r. było to 3050 osób, w tym 1750 pracowników oraz 1250 studentów. W 2023 roku liczby te znacząco wzrosły. Otwartość informacji i coroczne raportowanie wszystkich zadań i postępów na spotkaniach ogólnouczelnianych i dyskusje z poszczególnymi grupami Wspólnoty, analizy na posiedzeniach Senatu, Rady Uczelni i Kolegium Zarządczego oraz ze Studentami i Partnerami z otoczenia społeczno-gospodarczego, pozwalają w ramach zdefiniowanych zadań dopracowywać drogi ich realizacji. To istotny element doskonalenia.
Z założenia, IDUB nie był traktowany w Politechnice Śląskiej jako projekt, lecz jako strategiczny program rozwoju Uczelni. Stał się on podstawą przyjętej nowej strategii rozwoju do 2026 roku. Program IDUB został wsparty szeregiem spójnych działań komplementarnych, do których należą m.in. udział w sojuszu Uniwersytet Europejski EURECA-PRO, konsolidacja potencjału z innymi uczelniami w regionie, udział w projektach rozwojowych i organizacyjnych finansowanych ze środków UE, inwestycje w unikatową infrastrukturę i aparaturę światowego formatu, działania popularyzujące naukę i promocyjne.
Do najważniejszych, moim zdaniem, mierzalnych obiektywnych sukcesów zaliczyć można bardzo dynamiczny wzrost kluczowych wskaźników doskonałości naukowej i dydaktycznej zdefiniowanych przez międzynarodowych Ekspertów oraz otwarcie na współpracę z Partnerami zewnętrznymi – krajowymi i zagranicznymi, naukowymi i przemysłowymi, wszystko przy jednocześnie znacząco rosnącej liczbie angażujących się w to osób – beneficjentów programu. To zasadniczy element rozwoju Uczelni, która chce umocnić swoją pozycję w kraju i zyskiwać międzynarodowy prestiż i rozpoznawalność.
Czytelny i stopniowany kierunek wspierania publikowania w najbardziej prestiżowych czasopismach spowodował, że w grupach TOP10, TOP5 i TOP1 Politechnika Śląska poprawiła od 2019 do 2022 roku swą pozycję w gronie 20 uczelni biorących udział w IDUB nawet aż o 10 miejsc, a odsetek publikacji w TOP1 zwiększył się aż około 5-krotnie. Podobnie, awans o kilkanaście pozycji odnotowano w zakresie współpracy międzynarodowej wyrażonej odsetkiem artykułów ze współautorem z zagranicy. To wyjątkowo istotne ożywienie, gdyż do 2020 roku zajmowaliśmy ostatnie miejsce. Biorąc pod uwagę determinację Kadry i prognozy międzynarodowych systemów bibliometrycznych, nasza pozycja we wszystkich tych wskaźnikach będzie wciąż rosła w kolejnych latach.
Politechnika Śląska staje się miejscem atrakcyjnym do kształcenia, pracy i rozwijania kariery dla osób z zagranicy. Odsetek zagranicznych doktorantów już na koniec 2021 roku przekroczył znacząco cel zaplanowany na 2025 roku. Rośnie także istotnie liczba publikacji doktorantów w renomowanych czasopismach. Zachęca ich rozwijająca się współpraca z partnerami w ramach Wspólnej Szkoły Doktorskiej. Jesteśmy liderem w kraju w zakresie rozwijania studenckiego ruchu naukowego. Liczba finansowanych projektów PBL przekracza 200 rocznie. Niewiele mniejsza jest liczba projektów studenckich kół naukowych. Studenci są współautorami wielu publikacji. Olbrzymia liczba rozliczanych godzin dydaktycznych w ramach programów projakościowych umożliwiła zatrudnienie nowych pracowników. Szeroko rozwinięta działalność w ramach priorytetowych obszarów badawczych POB, podawana za wzór w kraju na dorocznych konferencjach sprawozdawczych IDUB oraz zapoczątkowane przez nas dogłębne analizy możliwości utworzenia federacji lub innych form konsolidacji z podmiotami systemu szkolnictwa i nauki w regionie znacząco przyczyniły się i dały podstawę do realizacji wspólnych działań w tym zakresie z 6 innymi uczelniami. Współpraca ta została sformalizowana. Już widoczne są znacznie większe niż na początku sukcesy w pozyskiwaniu projektów międzynarodowych, w tym koordynowanych przez naszą Uczelnię. W konkursach na zatrudnienie w Politechnice Śląskiej wnioski składają osoby legitymujące się bardzo wysokimi indeksami cytowań. Wizytują nas znakomite osobistości, jak laureat Nagrody Nobla profesor Brian Kobilka, laureaci grantów ERC i Highly Cited Researchers. Efekty zaczynają przynosić cieszące się dużym zainteresowaniem konkursy na badania przełomowe. Wzrasta liczba umów dotyczących podwójnego lub wspólnego dyplomowania i doktoryzowania. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ceniąc nasze osiągnięcia powierzyło nam organizację kolejnej konferencji sprawozdawczej IDUB jesienią 2024 roku.
Przełomową rolę programu IDUB w naszej Uczelni i naszą wspólną troskę o niego znakomicie podsumował Międzynarodowy Zespół Ekspertów, którego słowa wyrażone zostały w raporcie do oceny śródokresowej. Jesteśmy na dobrej drodze do kontynuowania tego programu w kolejnej edycji.